Pierwsza praca – jak ją znaleźć? O czym pamiętać?

Jak znaleźć pierwszą pracę? - poradnik krok po kroku

Poszukiwanie pracy po liceum, technikum, szkole zawodowej, a nawet po studiach, nie jest łatwe. Wszystko dlatego, że pracodawcy w wielu ogłoszeniach zamieszczają wymóg posiadania odpowiedniego doświadczenia zawodowego. Znaleźć pierwszą pracę jest zdecydowanie trudniej, dlatego warto zrobić wszystko, aby wyróżnić się spośród grona kandydatów.

1. W pierwszej kolejności zadbaj o rozwój. Nawet jeśli nie masz doświadczenia zawodowego, nie poprzestawaj na nauce objętej programem nauczania. Realizuj kursy i zdobywaj certyfikaty. Ucz się języków. Sprawdź, jakie umiejętności są poszukiwane w branży, do której chcesz wejść i poświęć czas na ich zdobycie.
2. Przed złożeniem aplikacji zadbaj o przygotowanie skutecznego CV. W życiorysie do pierwszej pracy nie możesz pochwalić się stażem pracy, dlatego zamiast historii zatrudnienia umieść zdobyte dotychczas doświadczenie. Możesz wspomnieć m.in. o odbytych praktykach i stażach, wolontariacie czy działalności w organizacjach studenckich. Nie zapomnij zaakcentować swoich mocnych stron. Oprócz kwalifikacji pokaż swoje umiejętności miękkie, takie jak np. zdolności komunikacyjne. Postaraj się wyróżnić z grona kandydatów poprzez umieszczenie w CV ciekawych zainteresowań.
3. Pierwszej pracy warto szukać w internecie. Na portalach pracy takich jak OLX Praca regularnie pojawiają się propozycje zatrudnienia bez doświadczenia w różnych branżach. Zacznij od przeglądu rynku. Sprawdź, jakie możliwości są dostępne i czy spełniasz wymagania stawiane przed kandydatami. Porównaj warunki zatrudnienia i zweryfikuj, jak wygląda proces rekrutacji.

Pierwsza praca - rodzaje umów

Jeśli chcesz znaleźć pierwsze zatrudnienie, zastanów się, jakie oferty pracy najbardziej Cię interesują.

Pierwsza praca – umowa na część etatu

Umowę o pracę w pierwszej pracy można podpisać zarówno na pełny etat, jak i jego część – np. 1/4 etatu, 1/2 etatu czy 3/4 etatu. To dobry sposób na połączenie zatrudnienia z nauką.

Dzięki pracy na pół etatu (czy w innym dostosowanym do indywidualnej sytuacji wymiarze) można zdobyć doświadczenie praktyczne i podreperować domowy budżet, a jednocześnie sprostać innym zobowiązaniom. Wymiar czasu pracy, termin rozpoczęcia oraz wysokość wynagrodzenia zależą od ustaleń z pracodawcą.

Pierwsza praca - jaka umowa najlepsza?

Forma współpracy z pracodawcą w pierwszej pracy zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanych zadań i wzajemnych ustaleń stron.

Warto jednak pamiętać, że umowy zlecenie nie można podpisać, gdy współpraca spełnia znamiona umowy o pracę, a także że w tym przypadku nie obowiązuje ochrona pracownicza i zatrudniony nie ma m.in. prawa do urlopu.

Z tego powodu coraz częściej osoby bez doświadczenia preferują zawarcie umowy o pracę. Takie rozwiązanie jest szczególnie często stosowane w większych przedsiębiorstwach, w tym w międzynarodowych korporacjach, m.in. w przypadku typowych stanowisk biurowych.

Pierwsza praca - wynagrodzenie

Wynagrodzenie w pierwszej pracy zależy przede wszystkim od kwalifikacji, branży i rodzaju stanowiska. Wysokość pensji mogą ustalić dowolnie strony umowy z zachowaniem ograniczeń wynikających z przepisów o minimalnej krajowej.

W 2025 roku pensja minimalna wynosiła 4666 złotych brutto miesięcznie. Minimalna stawka godzinowa stosowana w przypadku określonych umów cywilnoprawnych to 30,50 złotych brutto.

Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie miesięczne wzrośnie do 4806 złotych brutto (ok. 3605 złotych netto). Podwyższeniu ulegnie także najniższa stawka godzinowa – wyniesie 31,40 złotych za godzinę.

W przypadku umowy o pracę wynagrodzenie jest wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w ustalonym wcześniej terminie. Częstsze wypłaty mogą być ustalone m.in. w regulaminie pracy.

Pierwsza praca - zerowy PIT

Zerowy PIT to specjalna ulga dla młodych, która obowiązuje od 1 sierpnia 2019 roku. Założeniem regulacji jest zachęcenie do zdobywania doświadczenia zawodowego osoby poniżej 26 roku życia.

Ulga dla młodych w PIT polega na tym, że nie nalicza się podatku od określonych przychodów. Obowiązuje limit roczny 85 528 złotych, który obejmuje wszystkie źródła przychodów, do których na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT mogą się wliczać m.in. umowa o pracę, umowa zlecenie, umowa o praktyki absolwenckie czy zasiłek macierzyński.

Pierwsza praca a ZUS

Pracodawca ma obowiązek zgłosić pracodnika do ubezpieczenia społecznego – także w przypadku osób poniżej 26 roku życia. Zerowy PIT oznacza bowiem zwolnienie z podatku dochodowego, ale nie ze składek ZUS.

W pierwszej pracy młody pracownik jest objęty ubezpieczeniem emerytalnym, chorobowym, wypadkowym i zdrowotnym. Na zgłoszenie do ZUS pracodawca ma 7 dni od chwili rozpoczęcia zatrudnienia.

Pierwsza praca - jak się przygotować?

Przed rozpoczęciem pierwszej pracy zadbaj o odpowiednie przygotowanie.

1. Zapoznaj się z informacjami dotyczącymi zakładu pracy – zarówno tymi dostępnymi w internecie, jak i przekazanymi przez pracodawcę.
2. Jeśli masz taką możliwość, przygotuj się merytorycznie do pierwszych zadań na nowym stanowisku.
3. Wybierz ubranie, zapakuj notes i długopis, a także skontaktuj się z zakładem pracy, aby dopytać, czy potrzebujesz czegoś jeszcze.
4. Przed pierwszym dniem zadbaj o wypoczynek i nawodnienie. Ewentualny stres postaraj się zminimalizować poprzez relaks, np. z ulubionym filmem czy książką.

Pierwsza praca - jakie dokumenty należy przygotować?

Rozpoczęcie pierwszej pracy wiąże się z obowiązkiem dostarczenia do pracodawcy odpowiednich dokumentów, tak aby możliwe było założenie akt osobowych. Ich szczegółowy zakres jest przekazywany pracownikowi przed pierwszym dniem w pracy i może obejmować m.in.:

• świadectwo ukończenia szkoły,
• dyplom ukończenia studiów,
• zaświadczenie potwierdzające określone kwalifikacje,
• kwestionariusz osobowy,
• orzeczenie lekarza medycyny pracy.

Jak wygląda pierwszy dzień pracy?

Pierwszy dzień w pracy to najczęściej czas na poznanie zespołu i pierwsze szkolenia. Jeśli nie podpisałeś umowy wcześniej, prawdopodobnie od tego zaczniesz. Zapoznaj się również z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy, np. w ramach regulaminu pracy. Następnie będziesz mieć okazję do przedstawienia się współpracownikom.

Po obowiązkowych szkoleniach – m.in. w zakresie BHP – prawdopodobnie przejdziesz do szkolenia stanowiskowego. W tym czasie poznasz kluczowe narzędzia pracy w danym zespole, zasady pracy, a także oczekiwania i zakres zadań. Proces wdrożenia w obowiązki na danym stanowisku będzie kontynuowany w kolejnych dniach współpracy.

Pierwsza praca a urlop wypoczynkowy

Jeśli zostaniesz zatrudniony na podstawie umowy o pracę, masz prawo do płatnego urlopu. Taki przywilej nie obowiązuje w przypadku umowy zlecenie.

Jak liczyć urlop wypoczynkowy w 1 roku zatrudnienia? Limit urlopu wypoczynkowego dla osób ze stażem pracy poniżej 10 lat wynosi 20 dni.

Wskazane okresy nauki nie podlegają sumowaniu.

Pamiętaj, że w pierwszym roku pracy dni urlopu przyznaje się proporcjonalnie. Zatrudniony uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

Niezależnie od wymiaru urlopu w przypadku umowy o pracę pracownik ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie. Takie wolne jest udzielane w terminie wskazanym przez podwładnego, a odmowa jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach.

Pierwsza praca a zwolnienie lekarskie

Każdy zatrudniony ma prawo do zwolnienia lekarskiego w razie choroby. Świadczenia z tego tytułu takie jak zasiłek chorobowy są jednak należne dopiero po zakończeniu okresu wyczekiwania, którego długość to 30 dni.

Wynagrodzenie chorobowe otrzymasz więc dopiero po upływie takiego nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Jaki jest okres wypowiedzenia w pierwszej pracy?

Forma współpracy wpływa też bezpośrednio na kwestię wypowiedzenia umowy.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę nie jest uzależniony od doświadczenia, tylko od stażu zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie i rodzaju umowy. W przypadku umowy o pracę na czas określony i nieokreślony prezentuje go poniższa tabela.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni, tydzień w razie ustalenia okresu próbnego dłuższego niż 2 tygodnie albo 2 tygodnie, gdy okres próby wynosi 3 miesiące.

W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego umowa kończy się natychmiastowo – bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Umowa zlecenie nie jest uregulowana w kodeksie pracy, dlatego nie stosuje się do niej kodeksowych zasad dotyczących wypowiedzeń. Na podstawie kodeksu cywilnego umowę zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie. Ewentualne dodatkowe ustalenia w tym zakresie mogą być wprowadzone w konkretnej umowie.

Podsumowanie

Rozpoczęcie kariery zawodowej to ważny moment w życiu każdego z nas, do którego warto się odpowiednio przygotować. Budując swoje kwalifikacje, rozwijając umiejętności i przygotowując skuteczne CV, zwiększasz swoje szanse na zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną i zdobycie wymarzonej pracy. Przed podpisaniem umowy warto poznać warunki zatrudnienia i swoje prawa jako pracownika.