Od kiedy i komu przysługuje 35 dni urlopu? Zasady i wyjątki

Ile przysługuje urlopu pracownikowi?

Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Zatrudniony nie może się go zrzec. Ile przysługuje urlopu?

Wymiar urlopu wynosi:

• 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
• 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę powyższy wymiar urlopu. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Staż pracy zgodnie z kodeksem pracy ustala się poprzez zsumowanie aktualnego oraz poprzednich okresów zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. Dodatkowo dolicza się do niego z tytułu ukończenia:

• zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
• średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
• średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
• średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
• szkoły policealnej – 6 lat,
• szkoły wyższej – 8 lat.

Wskazane okresy nauki nie podlegają sumowaniu. 

35 dni urlopu – o co chodzi i skąd bierze się to hasło?

W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej można się spotkać z określeniem 35 dni urlopu. Pracownicy zastanawiają się, kto może skorzystać z takiego uprawnienia.

W praktyce urlop 35 dni nie stanowi nowego wymiaru urlopu, a jedynie dodatkowe rozwiązania prawne, które umożliwiają wydłużenie podstawowej puli 20 bądź 26 dni urlopu, o ile zostaną spełnione określone warunki. Wspomniane uprawnienia zostały wprowadzone w wyniku wdrożenia Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów. Zmiany weszły w życie 26 kwietnia 2023 roku.

Czy 35 dni urlopu jest możliwe na umowie o pracę?

Na podstawie znowelizowanych przepisów niektórym pracownikom po spełnieniu określonych warunków będzie przysługiwać dodatkowy urlop. Maksymalnie nowe rozwiązania w kodeksie pracy podwyższą sumę dni wolnych do 35 dni.

35 dni urlopu – dla kogo?

Urlop opiekuńczy – dedykowany członkom rodziny (syn, córka, matka, ojciec, małżonek) i osobom wspólnie zamieszkującym to samo gospodarstwo domowe (np. konkubentom), którzy będą sprawować osobistą opiekę nad osobą bliską z poważnych względów medycznych. Jego wymiar wynosi maksymalnie 5 dni. Jest bezpłatny.

We wniosku wskazuje się:

• imię i nazwisko osoby, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych; 
• przyczynę konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia przez pracownika; 
• w przypadku członka rodziny – stopień pokrewieństwa z pracownikiem; 
• w przypadku osoby niebędącej członkiem rodziny – adres zamieszkania tej osoby.

Urlop z powodu siły wyższej – przysługuje w sytuacji spowodowanej działaniem siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych wywołanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. W okresie tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia. Wymiar wolnego wynosi 2 dni albo 16 godzin.

O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym urlopu z powodu siły wyższej decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w tym okresie.

Opieka na dziecko – uprawnienie dedykowane rodzicom, które jest obecne w polskim systemie prawnym już od jakiegoś czasu. Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku składanym w postaci papierowej lub elektronicznej o udzielenie takiego zwolnienia w danym roku kalendarzowym.

Jak uzyskać dodatkowe dni urlopu?

Oprócz wskazanych dodatkowych możliwości wolnego pracownicy w ważnych sytuacjach życiowych mają też prawo skorzystać z urlopu okolicznościowego. Jest w pełni płatny i wynosi: 

• 2 dni w przypadku ślubu pracownika, urodzenia dziecka oraz zgonu i pogrzebu małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma albo macochy; 
• 1 dzień w razie ślubu dziecka pracownika, zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na jego utrzymaniu lub pod jego bezpośrednią opieką.

Wynagrodzenie za urlop okolicznościowy wylicza się tak jak za urlop wypoczynkowy.

Inny przypadek istnienia prawa do dłuższego urlopu dotyczy osób z niepełnosprawnościami. Na mocy art. 19 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności.

Dodatkowych dni urlopu nie stanowi z kolei urlop na żądanie. To po prostu 4 dni z ogólnej puli wolnego, których pracodawca jest zobowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym. Rozwiązanie jest zarezerwowane dla wyjątkowych sytuacji, gdy nieobecności nie dało się wcześniej zaplanować. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.

Dodatkowy urlop ponad 26 dni – komu może przysługiwać?

Dodatkowy urlop ponad 26 dni może przysługiwać pracownikom niektórych branż. To m.in.: 

• nauczyciele – urlop obejmuje ferie szkolne, stąd ogólna liczba dni wolnych w roku jest większa; 
• pracownicy służb mundurowych (np. straż graniczna, policja) – dodatkowe dni wolne są zależne od długości stażu.

Dodatkowe dni wolne mogą też być przyznane w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy.

Podsumowanie

Zmiany w przepisach doprowadziły do powstania możliwości skorzystania z dodatkowych dni wolnych w konkretnych przypadkach, stąd pojawiające się w przestrzeni publicznej pojęcie 35 dni urlopu. Ogólny wymiar płatnego urlopu wypoczynkowego pozostał jednak bez zmian. Niezależnie od ogólnych regulacji warto pamiętać, że przepisy szczególne mogą wprowadzać dodatkowy urlop dla konkretnych grup.