Molestowanie w pracy – przykłady, jak reagować?

Molestowanie – definicja

W powszechnym znaczeniu molestowanie może być rozumiane w różny sposób. To najczęściej próba upokorzenia albo wykorzystania ofiary. Bardzo często łączy się z nią stosunek zależności. Szef składa nieproszone propozycje albo nawet posuwa się do dotyku, ponieważ wie, że pracownik jest mu w pewien sposób poddany. Wszystkie tego typu sytuacje są oczywiście niedopuszczalne – niezależnie od tego, czy mają miejsce w pracy czy poza nią.

Molestowanie seksualne zostało zdefiniowane m.in. w kodeksie pracy. Co to molestowanie?

Jakie formy może przybrać molestowanie w pracy?

Molestowanie seksualne prowadzi do naruszenia godności pracownika. To zjawisko, na które nie może być przyzwolenia w pracy. Wszelkie zachowania współpracowników, które powodują dyskomfort, powinny wiązać się z natychmiastową reakcją. Warto wiedzieć, że molestowanie może objawiać się w różnych formach, takich jak werbalna, niewerbalna i fizyczna. Każda z nich jest nieakceptowalna i może prowadzić do poważnych konsekwencji.

Forma werbalna

Forma werbalna molestowania seksualnego opiera się na wypowiedziach w stosunku do ofiary, które mogą obejmować szantaż, proponowanie korzyści w zamian za uległość czy komentarze dotyczące ubioru, wyglądu albo życia prywatnego. Już nawet żarty słowne mogą nosić znamiona molestowania seksualnego, dlatego trzeba zachować szczególną ostrożność w czasie ich formułowania. Stosunki w pracy znacznie zmieniły się od tych, które funkcjonowały jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Mimo to nie ma podstaw, aby akceptować tego typu dowcipy np. ze strony pracowników w podeszłym wieku.

Forma niewerbalna

Molestowanie w pracy nie musi mieć charakteru fizycznego ani słownego. Często to przemoc psychiczna, którą trudniej jest udowodnić, co nie znaczy, że nie warto wyrażać sprzeciwu, gdy się pojawia. W określonych warunkach za molestowanie może być uznane nawet uporczywe patrzenie się na ofiarę. Ten rodzaj naruszeń to również np. prezentowanie treści pornograficznych bez zgody.

Forma fizyczna

Forma fizyczna to teoretycznie ten rodzaj molestowania seksualnego, który najłatwiej wykazać. Składa się na nie każdy niechciany kontakt fizyczny, w tym nie tylko tak poważne działania jak zgwałcenie, ale również dotykanie, podszczypywanie czy całowanie.

Kto najczęściej pada ofiarą molestowania w pracy?

Ofiarą molestowania w pracy może stać się praktycznie każdy. Statystyki dowodzą jednak, że celem są najczęściej kobiety oraz osoby o niższym statusie społecznym. Wszystko dlatego, że te grupy są uznawane za słabsze. Nie oznacza to jednak oczywiście, że ofiarami molestowania seksualnego nie padają mężczyźni. Wiele z tych sytuacji ma miejsce w pracy.

Ofiary często okazują się bezbronne, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi również stosunek zależności – np. szantaż obejmujący groźbę zwolnienia czy proponowanie stosunku seksualnego w zamian za awans czy podwyżkę. Problem pogłębia się, gdy chodzi dodatkowo o osoby w gorszej sytuacji finansowej, które nie mogą sobie pozwolić np. na utratę pracy.

Dyskryminacja ze względu na płeć nie zawsze musi oznaczać przemoc seksualną. Oba zjawiska powinny być jednak stanowczo zwalczane w miejscu pracy.

Czym przejawia się molestowanie w pracy?

Molestowanie może przejawiać się zarówno w formie z pozoru niewinnych żartów, jak i naruszeń cielesnych. Przykłady molestowania w pracy to m.in. aluzje seksualne, publiczne upokarzanie, izolowanie współpracownika, bezzasadna krytyka, rozsiewanie plotek, a nawet natrętne spojrzenia to zachowania, na które nie powinno być zgody.

Molestowanie w pracy ma bardzo negatywne konsekwencje dla pracownika, jednak pokrzywdzeni często boją się szukać pomocy. Zamiast tego przeżywają strach i wstyd w samotności. Mimo złości w stosunku do oprawcy, z różnych względów nie reagują.

W niektórych przypadkach decyzja wynika z tego, że boją się, że to nic nie da. Czasami nie mają świadomości, że istnieje również np. molestowanie psychiczne czy słowne i że mają prawo mu się sprzeciwić. W efekcie spada ich samoocena, a każde wyjście do pracy jest połączone ze stresem. Spada efektywność wykonywanych przez nich zadań.

Zmiany często są widoczne gołym okiem. Nagły spadek nastroju, obniżona koncentracja czy próby ukrycia się wśród współpracowników powinny dać do myślenia. Jeśli widzisz, że w pracy dochodzi do zachowań noszących znamiona dyskryminacji – nie czekaj. Dzięki zdecydowanej reakcji można realnie przyczynić się do zakończenia naruszeń.

Jak zareagować na molestowanie w pracy?

Molestowanie w pracy zawsze powinno spotykać się ze zdecydowaną reakcją. Od razu po zdarzeniu wyjaśnij, że nie podoba Ci się takie zachowanie. Jeśli mimo zwrócenia uwagi sytuacja się powtórzy, zgłoś ją przełożonemu. Reaguj także w sytuacji, gdy widzisz molestowanie seksualne w stosunku do innych. Takie wsparcie będzie nieocenione zwłaszcza dla osób, które boją się same mu sprzeciwić.

Jak pracodawca powinien reagować na przypadki molestowania w pracy?

Zatrudniony doświadczający naruszeń ma obowiązek zgłoszenia molestowania. Pracodawca, który dowiedział się o przypadku molestowania w pracy, powinien niezwłocznie wszcząć postępowanie wyjaśniające. Ofiara musi być objęta ochroną, tak aby nie została narażona na odwet. W toku sprawy zakład pracy powinien współpracować z organami ścigania.

Jeśli zarzuty się potwierdzą, pracodawca powinien wyciągnąć w stosunku do sprawcy konsekwencje dyscyplinarne, niezależnie od karnych. Możliwa kara to m.in. zwolnienie dyscyplinarne.

Gdzie i jak zgłosić molestowanie w pracy?

Każdy pracownik, który czuje się molestowany w pracy, ma prawo zgłosić się do Państwowej Inspekcji Pracy. Może również dochodzić swoich praw w sądzie pracy. W tym przypadku będzie traktowany jako osoba potencjalnie dyskryminowana ze względu na płeć.

Niezależnie od tego, czy pracownik wybierze ścieżkę karną, czy ograniczy się do działań w sądzie pracy, musi wykazać, że nierówne traktowanie w rzeczywistości miało miejsce.

Jak udowodnić molestowanie w pracy?

Molestowanie w pracy jest niedopuszczalne niezależnie od formy. Możesz się mu sprzeciwić, jednak warto zebrać dowody na poparcie swoich twierdzeń. Jak udowodnić molestowanie?

Co grozi za molestowanie w pracy?

Kara za molestowanie to nie tylko konsekwencje personalne. Zachowanie może wypełnić również znamiona czynów zabronionych w kodeksie karnym. W takiej sytuacji zasadne będzie zgłoszenie do prokuratury.

Odszkodowanie za molestowanie w pracy

Molestowanie w pracy to dyskryminacja ze względu na płeć. Z tego tytułu pracownik ma prawo do dochodzenia odszkodowania przed sądem pracy w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

W praktyce krzywda, którą wywołało molestowanie seksualne, jest w każdym przypadku inna. To od jej zakresu zależy wysokość ewentualnego molestowania. Co do zasady składa się na nią m.in. intensywność i częstotliwość działań, reakcja pracodawcy czy skutki dla osoby pokrzywdzonej.

Mobbing a molestowanie – czym się różnią?

W kodeksie pracy zostało również wprowadzone pojęcie mobbingu.

Na tej podstawie widać, że o ile molestowanie seksualne może być zdarzeniem jednorazowym, to mobbing musi występować długotrwale. Dodatkowo mobbing to konkretne pojęcie w prawie pracy, podczas gdy molestowanie w pracy jest jedną z form dyskryminacji.

Podsumowanie

Molestowanie seksualne może mieć różne formy. Niezależnie od tego, czy ma cechy fizyczne, czy ogranicza się tylko do działań słownych albo niewerbalnych, powinno być zwalczane. Molestowanie w pracy jest niedopuszczalne i może się wiązać z podjęciem kroków prawnych.