Glinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wileńszczyźnie w połowie 194 Łódź - image 1

Glinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wileńszczyźnie w połowie 194

49 zł
Opis
Glinciszki i Dubinki. Zbrodnie wojenne na Wileńszczyźnie w połowie 1944 roku i ich konsekwencje we współczesnych relacjach polsko-litewskich

Paweł Rokicki

Instytut Studiów Politycznych PAN; Instytut Pamięci Narodowej

Warszawa 2015

ISBN: 978 - pokaż numer telefonu - 1-36-0

liczba stron:384

oprawa twarda

.
Spis treści

.

Wstęp
1. Krew za krew

Zbrodnia w Glinciszkach i Podbrzeziu

Zbrodnia w Dubinkach i okolicy

Ekspedycja karna 2. Zgrupowania AK
2. Anatomia zbrodni

Pogranicze polsko-litewskie epoki konfliktu

Ofiary

Sprawcy
3. Rozdroża pamięci narodowych

W poszukiwaniu sprawiedliwości

Upamiętnienie ofiar

Armia Krajowa w oczach Litwinów

Major „Łupaszko” – „żołnierz wyklęty

Zakończenie
Aneks
A. Dokumenty i doniesienia prasowe z 1944 r. dotyczące zbrodni w Glinciszkach i Dubinkach oraz obrazujące ich tło

Nr 1. 1944 marzec 29 – Sprawozdanie okręgowego delegata rządu RP w Wilnie Zygmunta Fedorowicza „Albina” z sytuacji wytworzonej na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie na skutek rozwoju polskiej partyzantki

Nr 2. 1944 kwiecień 12 – Rozkaz nr 5 dowódcy Okręgu Wileńskiego AK ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” do oddziałów partyzanckich, zarządzający wzmocnienie dyscypliny wewnętrznej

Nr 3. 1944 maj 12, Wilno – Przeciw bratobójczym walkom, odezwa Konwentu Polskich Stronnictw Politycznych do społeczeństwa litewskiego, apelująca o powstrzymanie zbrodni popełnianych na Polakach i zapowiadająca retorsję ze strony oddziałów AK

Nr 4. 1944 maj 15 – Pismo dowódcy oddziałów partyzanckich Okręgu Wileńskiego AK ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Habdanka” do dowódcy LVR gen. Povilasa Plechavičiusa, zapowiadające odwet AK, m.in. na terenie Litwy, w przypadku kontynuowania przez stronę litewską zbrodni na Polakach

Nr 5. 1944 maj 20 – Wezwanie do Litwinów, odezwa dowódcy oddziałów partyzanckich Okręgu Wileńskiego AK ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” do społeczeństwa litewskiego, żądająca zaprzestania antypolskiego kursu i współpracy z okupantem niemieckim oraz grożąca odwetem AK na Litwie

Nr 6. [1944 maj – przed 20 czerwca] – Lista imienna 3. kompanii 258. litewskiego rezerwowego batalionu policyjnego (Litewskich Oddziałów Obrony)

Nr 7. [1944 maj–czerwiec] – Fragmenty sprawozdania miesięcznego za maj

1944 r., sporządzonego przez Zygmunta Dziarmagę vel Stanisława Działyńskiego „Józefa”, zastępcę kierownika Wydziału Prasy i Informacji Okręgowej Delegatury Rządu w Wilnie, obrazujące aktualną sytuację na Wileńszczyźnie

Nr 8. 1944 czerwiec 24 – Teleks nr 5701 komendanta Policji Bezpieczeństwa i SD na Litwie SS-Sturmbannführera Hansa Joachima Böhmego do dowódcy Policji Bezpieczeństwa w Ostland w sprawie zajść w Glinciszkach

Nr 9. 1944 czerwiec 24 – Obwieszczenie dowódcy oddziałów partyzanckich Okręgu Wileńskiego AK ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” o zbrodni w Glinciszkach, podjętych przez AK działaniach odwetowych wobec oddziałów litewskich oraz zapowiadające ukaranie moralnych sprawców zbrodni na drodze sądowej

Nr 10. 1944 czerwiec 25 – Jak prawy żołnierz polski, artykuł, prawdopodobnie autorstwa ppor. Lecha Beynara „Nowiny”, zamieszczony w pierwszym numerze gazetki partyzanckiej „Pobudka”, wydanej przez Biuro Informacji i Propagandy przy Dowództwie Oddziałów AK Okręgu Wileńskiego, przypominający partyzantom o obowiązku rycerskiego postępowania wobec wroga i ludności cywilnej

Nr 11. 1944 [po 20 czerwca] – Litwini, ulotka sygnowana podpisem dowódcy 2. Zgrupowania AK mjr. Mieczysława Potockiego „Węgielnego”, informująca o podjęciu przez AK ekspedycji karnej w odwecie za zbrodnię w Glinciszkach

Nr 12. [1944 czerwiec 26, Glinciszki] – Lista imienna osób zamordowanych 20 czerwca 1944 r. w Glinciszkach i Podbrzeziu, zestawiona podczas ekshumacji w Glinciszkach przez Irenę Sławińską

Nr 13. 1944 czerwiec 26, Wilno – Nowe bestialstwo Litwinów, artykuł zamieszczony w polskim periodyku konspiracyjnym „Biuletyn BIP-u” (nr 16), informujący o zbrodni w Glinciszkach

Nr 14. 1944 czerwiec 16–26 – Przed nami ciężkie egzaminy, artykuł opublikowany w litewskiej gazetce konspiracyjnej „Karinės ir politinės žinios” (nr 19, z podpisem AM), m.in. relacjonujący wydarzenia w Glinciszkach z 20 czerwca 1944 r. oraz wzmiankujący o odwetowym ataku AK na Giedrojcie z 23 czerwca 1944 r.

Nr 15. 1944 czerwiec 29, Wilno – Bestialska zbrodnia Litwinów w Glinciszkach, artykuł opublikowany w polskiej gazetce konspiracyjnej „Jednością Silni” (nr 9), wzywający do ukarania sprawców zbrodni i podżegających do niej oraz do powojennej okupacji Litwy

Nr 16. 1944 czerwiec 30 – Doniesienia na temat potyczki w Glinciszkach, rozstrzeliwań litewskich mieszkańców gmin Janiszki i Giedrojcie przez AK oraz litewskiej ulotki wzywającej do przeciwpolskiej akcji, opublikowane w litewskim periodyku konspiracyjnym „Lietuvių fronto biuletenis” nr 25 (39)

Nr 17. 1944 lipiec 1, Wilno – Mord w Glinciszkach, artykuł opublikowany w polskim periodyku konspiracyjnym „Komunikat BIP-u” (nr 18), relacjonujący przebieg zbrodni w Glinciszkach oraz późniejsze ekshumacje i pogrzeby jej ofiar

Nr 18. [1944 po 26 czerwca] – Fragment raportu Departamentu Informacji i Prasy Delegatury Rządu RP na Kraj dotyczący zbrodni w Glinciszkach

Nr 19. [po 1944, Janiszki] – Lista imienna ofiar akcji odwetowych AK w parafii Janiszki w czerwcu 1944 r.
B. Dokumenty śledcze dotyczące zbrodni w Glinciszkach i Podbrzeziu

Nr 20. 1955 grudzień 7, Wilno – Protokół przesłuchania świadka Władysława Klukowskiego przez prokuratora wojskowego Nadbałtyckiego Okręgu Wojskowego podpułkownika wymiaru sprawiedliwości Czibisowa i śledczego wydziału śledczego KGB przy Radzie Ministrów LSRR starszego lejtnanta Kriszczukasa

Nr 21. 1991 grudzień 10, Gdańsk – Protokół przesłuchania świadka Bronisława Juniewicza przez mgr Annę Grygiel, sędziego Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku, delegowaną do OKBZpNP w Gdańsku

Nr 22. 1991 grudzień 11, Gdańsk – Protokół przesłuchania świadka Mariana Stefanowicza przez mgr Annę Grygiel, sędziego Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku, delegowaną do OKBZpNP w Gdańsku

Nr 23. 1995 luty 16, Koszalin – Protokół przesłuchania świadka Stanisława Sosnowskiego przez kpt. mgr. Janusza Koguta, prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w Koszalinie, delegowanego do OKBZpNP w Koszalinie
C. Dokumenty śledcze dotyczące zbrodni w Dubinkach i okolicy

Nr 24. 1945 październik 17, Janiszki – Protokół przesłuchania Haliny Tomaszewskiej przez młodszego lejtnanta Czkindiserija, naczelnika oddziału śledczego święciańskiego UO NKWD LSRR

Nr 25. 1945 styczeń 24, Wiłkomierz – Protokół przesłuchania Stasysa Gylisa

przez Lenskisa, śledczego wiłkomierskiego UO NKGB LSRR

Nr 26. 1949 październik 4, Święciany – Protokół przesłuchania oskarżonego

Juozasa Pakalnisa przez lejtnanta Fiedotowskicha, starszego śledczego święciańskiego UO MGB LSRR

Nr 27. 1992 wrzesień 19 – Doniesienie Vladasa Trimonisa do Prokuratury Generalnej Republiki Litewskiej o zabójstwach dokonanych 23 czerwca 1944 r. przez

polskich partyzantów na terenie gminy Malaty, w tym na członkach rodziny Trimonisów w Zajeziorcach
D. Relacje i wspomnienia dotyczące akcji odwetowej 5. Brygady AK

Nr 28. Wspomnienia Stasysa Lisauskasa dotyczące zabójstw w miasteczku Dubinki 23 czerwca 1944 r.

Nr 29. Wspomnienia Teresy Aldony Gilytė-Ramunienė dotyczące okoliczności śmierci członków rodziny Gylisów we wsi Dubinki 23 czerwca 1944 r.

Nr 30. Relacja Jonasa Žvinysa na temat zbrodni w Glinciszkach i Dubinkach

Nr 31. 2011 lipiec 2, Inturki – Relacja Aldony Viktorii Spranginienė na temat zabójstw dokonanych w Ołkunach 23 czerwca 1944 r.

Nr 32. Wspomnienia Genė Verikaitė-Liaugaudienė na temat ofiar akcji odwetowych AK w okolicach Janiszek w czerwcu 1944 r.

Nr 33. Wspomnienia dowódcy 1. kompanii 5. Brygady AK por. Wiktora Wiącka „Rakoczego” na temat zajść w Glinciszkach oraz akcji odwetowej 5. Brygady AK na Litwie (fragment)

Nr 34. Wspomnienia dowódcy 3. szwadronu 5. Brygady AK wchm. Antoniego Rymszy „Maksa” dotyczące akcji odwetowej na Litwie (fragmenty)

Nr 35. Wspomnienia Edwarda Pisarczyka „Wołodyjowskiego” z 3. Szwadronu 5. Brygady AK na temat zajść w Glinciszkach oraz akcji odwetowej 5. Brygady AK na Litwie (fragment)
E. Relacje i wspomnienia dotyczące akcji odwetowej 2. Zgrupowania AK

Nr 36. Wspomnienia dowódcy 2. Zgrupowania AK mjr. dypl. Mieczysława Potockiego „Węgielnego” na temat akcji odwetowej na Litwie (fragment)

Nr 37. Wspomnienia Henryka Sipowicza-Bogowskiego „Farysa” z 4. Brygady AK na temat akcji odwetowej na Litwie (fragmenty)

Nr 38. Wspomnienia st. strz. Czesława Sawicza „Horskiego” z 2. Kompanii 4. Brygady AK na temat akcji odwetowej na Litwie (fragment)

Nr 39. Wspomnienia strz. Aleksandra Płanowa „Tomcia” z 4. Brygady AK na temat akcji odwetowej na Litwie (fragment)

Nr 40. Wspomnienia dowódcy 4. kompanii 23. Brygady AK ppor. Waldemara Żaby „Bociana” na temat akcji odwetowej na Litwie (fragment)

Nr 41. Wspomnienia strz. Aleksandra Szemiela „Wiatra” z 4. kompanii 23. Brygady AK na temat akcji odwetowej na Litwie (fragment)

Nr 42. Wspomnienia Leona Cis-Bankiewicz
  • Dodane o 09:58, 22 lutego 2021
  • Wyświetleń:31
  • ID ogłoszenia: 653072887
Zgłoś naruszenie

Dodaj załącznik
Użytkownik
  • Napisz wiadomość
Lokalizacja

Łódź, Łódzkie, Śródmieście

Ogłoszenia użytkownika JAREK